Co to jest dwujęzyczność? PDF Drukuj Email
10.12.2006.

Znajomość języka obcego 
to kompetencja w języku obcym nieadekwatna do wieku i statusu społecznego danej osoby, znajomość tylko niektórych sprawności, używanie języka obcego tylko w pewnych sytuacjach.

Dwujęzyczność
to opanowanie dwu języków w takim stopniu, jak społecznie ekwiwalentni ich jednojęzyczni nosiciele. Polega na umiejętności posługiwania się wszystkimi sprawnościami w języku ojczystym i drugim oraz na częstym używaniu obydwu języków w różnych sytuacjach i w różnymi uczestnikami komunikacji.

Nauka języka obcego metoda tradycyjna (komunikatywną)
Porównywalne jest często do budowania muru poprzez osadzanie kamienia na kamieniu. Proces linearny.

Nauczanie dwujęzyczne
To uzupełnianie i rozszerzanie wcześniej nabytej wiedzy językowej i wiedzy o świecie na podstawie zrozumienia kontekstu komunikacyjnego i sytuacyjnego. Jest procesem dynamicznym, w którym znaczna role odgrywają oczekiwania i doświadczenia uczącego się. Proces spiralny. Realizowany według metody rozumienia.

Celem szkoły dwujęzycznej jest:

  • Planowe i systematyczne użycie języka obcego jako języka wykładowego – roboczego (immersion).
  • Stosowanie równolegle dwóch języków wykładowych = nabycie bardzo szerokiej kompetencji komunikacyjnej.
  • Przyswajanie języka obcego przez naukę merytorycznych treści przedmiotów szkolnych, wykładanych w wymiarze, co najmniej 50% wszystkich godzin lekcyjnych


Dobra znajomość języka obcego nauczana metoda tradycyjną pozwala jedynie „mówić w tym języku”. Znajomość języka obcego metoda edukacji dwujęzycznej uczy rozwiązywać w tym języku problemy -> współcześnie niezbędną umiejętność i kompetencja w wykonywaniu  większości nowoczesnych zawodów oraz w pracy i studiach zagranicznych.

Dwujęzyczność – szansa – czy ryzyko?
„…W przyszłości nauczanie języków obcych będzie coraz szerzej zastępowane przez  edukację dwujęzyczną. Należy dążyć do jak najwcześniejszego rozpoczynania nauki tą metodą poprzez organizowanie nauczania bilingwalnego od przedszkola. Pierwszym krokiem w państwach, w których dwujęzyczność nie jest jeszcze metodą popularną można zacząć od metody „spotkania z językiem”. Jest to regularne, codzienne, 10-minutowe spotkanie z językiem obcym, realizowane przez nauczyciela nauczania początkowego, aby nie stwarzać sztucznej  sytuacji „języka obcego”…
Zaleca się także, aby przyswajanie języków obcych rozpocząć od języka bardziej złożonego morfologicznie (np. francuskiego, niemieckiego, hiszpańskiego) Język angielski jako najbardziej znaczący język światowy powinien stanowić niewątpliwie część edukacji szkolnej. Badania wykazują, że nie powinien on być nauczany  jako pierwszy język obcy. Zmiana kolejności według proponowanej przynosi dużo lepsze rezultaty i pozwala osiągnąć znajomość kilku języków na podobnym poziomie w wieku późniejszym…. Nie stwierdza się negatywnych skutków nauczania dwujęzycznego w żadnym z krajów. Nie potwierdzają się tez obawy natury wychowawczej. ”

Edukacja dwujęzyczna, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2002, materiały z konferencji poświęconej dwujęzyczności

Kilka słów o dwujęzyczności

„On apprend mieux une langue
lorsqu’on se sert de cette langue   
pour apprendre autre chose
que la langue elle-même.” 
„Języka obcego nauczymy się lepiej
kiedy będzie nam on służył
do przyswojenia sobie czegoś więcej
niż tylko jego samego.”

    Te słowa Jeana Duvergera z Inspection de l’Education Nationale dotyczącego kształcenia dwujęzycznego świadczą, że oczywiście celem tego typu kształcenia jest  nauka języka obcego, tak by stał się on dla ucznia klasy dwujęzycznej narzędziem zdobywania wiedzy, środkiem niezbędnym do poznawania rzeczywistości krajów frankofońskich i pozwolił kontynuować naukę na wyższych uczelniach z wykładowym językiem francuskim w Polsce i zagranicą. Nie możemy jednak zapominać, że również inne cele przyświecają kształceniu dwujęzycznemu i są one nie mniej ważne.

    Należałoby tutaj wymienić cele z zakresu wychowania ze sfery socjologii i kultury, które mają za zadanie kształtować ogólnie osobowość młodego człowieka, uczyć go tolerancji, komunikacji, kreatywności, poszerzania zainteresowań, samodzielności i odpowiedzialności

    Wszystkie te cele są realizowane poprzez ścisłą współpracę wszystkich nauczycieli uczących w sekcji dwujęzycznej (dotyczy to również nauczycieli wykładających przedmioty w języku polskim) pozwalającą na interdyscyplinarność i interkulturowość prowadzonych zajęć.

Dwujęzyczność w Polsce
  • około 100 szkół (w tym 9 liceów i 14 gimnazjów z językiem francuskim)
  • powstaje Podstawa Programowa do przedmiotów nauczanych dwujęzycznie
  • od roku 2005 Nowa Matura dwujęzyczna:
    • najwyższy stopień trudności językowej,
    • do wyboru także przedmioty zdawane dwujęzycznie (część pisemna),
    • w przyszłości dążenie do zrównania ważności na świecie polskiej matury dwujęzycznej z egzaminami przeprowadzanymi w Polsce przez obce państwa.
Dwujęzyczność w Łodzi
  • 4 licea dwujęzyczne: IV LO (język angielski), VIII LO (język niemiecki), XIII LO język francuski), XXXII LO (język hiszpański)
  • 2 gimnazja dwujęzyczne: 43 gimnazjum (język niemiecki), 46 gimnazjum (język francuski); od roku szkolnego 2007/2008 nauczanie dwujęzyczne z językiem francuskim zostanie wprowadzone w 28 gimnazjum


Organizacja nauczania języka francuskiego i nauczanie przedmiotów w języku francuskim:
  • 18 godzin w klasie wstępnej i potem po 6 godzin w klasach 1-3,
  • w klasie wstępnej uczniowie uczą się tylko języka francuskiego, języka polskiego, matematyki, historii, w-f, informatyki i religii,
  • ilość godzin przeznaczona na nauczanie języka francuskiego według ramowego planu nauczania MENiS dla klas dwujęzycznych (DzUnr61, załącznik nr 8),
  • nauczanie przedmiotów: matematyka, biologia, geografia  i historia dwujęzycznie według w/w planu na podstawie programów napisanych przez nauczycieli sekcji dwujęzycznych z językiem francuskim, a jest ich w Polsce 9.


Kształcenie dwujęzyczne daje wiele radości zarówno uczniom jak i ich nauczycielom, można to nazwać przygodą edukacyjną, która pozwala na takie opanowanie języka francuskiego i wiedzy z innych przedmiotów, że wyższe uczelnie o różnych kierunkach stoją otworem dla absolwentów tej klasy. Możliwość kontynuacji studiów po francusku, zarówno w Polsce jak i we Francji jest dodatkowym atutem tej klasy nie zapominając o osiągnięciu celów wspomnianych wcześniej – rozwoju osobowości i odpowiedzialności.

Zmieniony ( 04.02.2007. )